ในบรรดาธุรกิจกว่า 100 รายที่ผมเคยดูแล เกือบทั้งหมดผ่านช่วงนี้มาแล้ว ที่ต้องเป็นทุกอย่างของธุรกิจ ความต่างอยู่ที่ว่าใครออกจากช่วงนี้ได้เร็ว และใครติดอยู่ในนั้นจนหมดไฟและปิดกิจการ
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความขยัน เจ้าของ SME ไทยขยันมาก ปัญหาคือเวลาทั้งหมดถูกใช้ไปกับการ “ทำงานในธุรกิจ” จนไม่เหลือเวลา “ทำงานบนธุรกิจ” คือ การคิดกลยุทธ์ หาลูกค้ากลุ่มใหม่ พัฒนาสินค้า และการวางระบบ
ทำไมเจ้าของถึงปล่อยงานไม่ได้
เหตุผลที่ 1 “ไม่มีใครทำได้ดีเท่าเรา” จริงในช่วงแรก แต่ถ้าไม่เคยสอนใคร ก็จะไม่มีใครทำได้ตลอดไป
เหตุผลที่ 2 “ยังจ้างคนไม่ไหว” หลายครั้งเป็นเพราะคิดค่าแรงของตัวเองเป็นศูนย์ เลยรู้สึกว่าจ้างใครก็แพงหรือไม่กล้าจ้างคนที่มีความสามารถ
เหตุผลที่ 3 “สอนเสียเวลา ทำเองเร็วกว่า” สอนครั้งแรกใช้เวลาสามเท่าของการทำเอง แต่หลังจากนั้นคุณได้เวลาคืนตลอดไป
เหตุผลที่ 4 ไม่รู้ว่างานไหนควรปล่อย ทุกอย่างดูสำคัญเท่ากันหมด
ใช้ตาราง 4 ช่องเพื่อแยกงาน
ผมให้เจ้าของทุกคนทำแบบฝึกหัดนี้ ใช้เวลาหนึ่งสัปดาห์จดทุกงานที่ทำ แล้วแบ่งเป็น 4 กลุ่ม
- งานที่สร้างรายได้สูงและมีแต่คุณทำได้ เช่น ปิดดีลลูกค้ารายใหญ่ คิดสินค้าใหม่ วางกลยุทธ์ งานนี้เก็บไว้
- งานที่สร้างรายได้สูงแต่คนอื่นทำได้ถ้าสอน เช่น ขายลูกค้าทั่วไป ผลิตตามสูตร งานนี้สอนแล้วปล่อย
- งานที่สร้างรายได้ต่ำแต่จำเป็น เช่น แพ็กของ ตอบคำถามซ้ำๆ บันทึกบัญชี งานนี้จ้าง หรือใช้ระบบอัตโนมัติ
- งานที่ไม่สร้างคุณค่าเลย เช่น ประชุมที่ไม่มีข้อสรุป เช็กยอดไลก์ทุกชั่วโมง งานนี้ตัดทิ้ง
เจ้าของส่วนใหญ่ที่ทำแบบฝึกหัดนี้ตกใจ เพราะพบว่าเวลามากกว่าครึ่งอยู่ในสองกลุ่มหลัง
เคสจริง: เจ้าของธุรกิจภาคการศึกษา
เจ้าของธุรกิจการศึกษารายหนึ่งเจ้าและทีมอาจารย์ทำกันเองทุกหน้าที่ทั้งการตลาด ทั้งสอน ทั้งตอบผู้ปกครองและนักเรียน ทั้งทำบัญชีเอง จนไม่มีเวลาที่จะมาคิดพัฒนาเรื่องของระบบเพื่อให้ทีมเติบโตและเดินไปข้างหน้าได้ ทำให้ติดกับดับคอขวด แต่ข้อดีคือเขามีการเก็บข้อมูลและกระบวนการทำงานทั้งหมดไว้
ทางผมจึงเข้าไปดูระบบจึงรู้ปัญหาที่แท้จริง และได้
สิ่งที่เราทำคือ
- ให้ความรู้ด้านธุรกิจในการขยายก่อนปรับความเข้าใจให้ตรงกัน เข้าใจแนวทางการบริหารทีมและจ้างคนอย่างมีจุดมุ่งหมาย
- วางระบบและเริ่มจ้างพนักงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมด
- สร้าง Loop การทำงานในการบริหารทีมขึ้นมาในตำแหน่ง
- ตั้งระบบการวัดผลลัพธ์เพื่อประเมิณพนักงาน และประสิทธิภาพในการทำงาน
- มีตัวชี้วัดความพึงพอใจลูกค้า
ภายในหกเดือน เจ้าของมีเวลาในการทำอย่างอื่นมากขึ้นและสามารถมองเชิงโครงสร้างเพื่อพัฒนาสู่การออกนโยบายได้ และได้ระบบที่สามารถวัดผลได้เพื่อการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
5 ขั้นตอนหลุดจากกับดักทำทุกอย่างคนเดียว
ขั้นที่ 1 คำนวณค่าเวลาของคุณ เอาเป้ารายได้ที่ต้องการต่อปีหารด้วยชั่วโมงทำงาน จะได้ค่าแรงต่อชั่วโมงของคุณ งานไหนที่จ้างคนทำได้ถูกกว่าค่านี้ คืองานที่คุณกำลังขาดทุนทุกครั้งที่ทำเอง
ขั้นที่ 2 เขียนวิธีทำงานไว้ระหว่างทำ ไม่ต้องเขียนคู่มือหนาๆ แค่ถ่ายวิดีโอหน้าจอหรือถ่ายคลิปตอนทำงาน อธิบายไปด้วย นี่คือ SOP ฉบับแรกที่ใช้ได้จริง
ขั้นที่ 3 ใช้เทคโนโลยีก่อนจ้างคน หลายงานไม่ต้องจ้างคนเลย เช่น ระบบตอบแชทอัตโนมัติ โปรแกรมบัญชีออนไลน์ที่ดึงข้อมูลจากธนาคาร ระบบออกใบเสร็จอัตโนมัติ ระบบจัดการออร์เดอร์ที่เชื่อมกับขนส่ง ปัจจุบันเครื่องมือ AI และ Automation ราคาไม่แพง และคืนเวลาให้เจ้าของได้หลายชั่วโมงต่อวัน
ขั้นที่ 4 จ้างคนแรกให้ถูกตำแหน่ง คนแรกที่ควรจ้างไม่ใช่ผู้จัดการ แต่คือคนที่ทำงานซ้ำๆ ที่กินเวลาคุณมากที่สุด เช่น แอดมินหรือผู้ช่วยฝ่ายผลิต เริ่มจากพาร์ทไทม์หรือฟรีแลนซ์ก่อนก็ได้ เพื่อลดความเสี่ยง
ขั้นที่ 5 ปล่อยแล้วต้องยอมให้ผิดได้บ้าง คนใหม่จะทำผิดในช่วงแรก นั่นเป็นเรื่องปกติ ให้ตั้งมาตรฐานที่ยอมรับได้ เช่น ถูกต้องเกินกว่าเก้าในสิบ แทนที่จะคาดหวังความสมบูรณ์แบบ แล้วค่อยๆ พัฒนา
เวลาที่ได้คืนมา ควรเอาไปทำอะไร
นี่คือจุดที่เจ้าของหลายคนพลาด ได้เวลาคืนมาแล้วเอาไปทำงานจุกจิกอื่นแทน ผมแนะนำให้บล็อกเวลาอย่างน้อยครึ่งวันต่อสัปดาห์สำหรับงานเหล่านี้
- ดูตัวเลขธุรกิจ ยอดขาย กำไร เงินสด
- คุยกับลูกค้าเพื่อเข้าใจความต้องการใหม่
- หาช่องทางขายหรือพาร์ทเนอร์ใหม่
- พัฒนาสินค้าหรือบริการ
- พักผ่อน เพราะเจ้าของที่หมดไฟตัดสินใจผิดบ่อยกว่าคนทั่วไป
เช็กลิสต์ประเมินตัวเอง
ลองประเมินตัวเองด้วยรายการนี้ ถ้าตอบ “ใช่” ตั้งแต่ห้าข้อขึ้นไป แปลว่าคุณกำลังติดกับดักการทำทุกอย่างคนเดียวอย่างจริงจัง
- ไม่ได้หยุดพักเต็มวันมานานกว่าหนึ่งเดือน
- ลูกค้าส่วนใหญ่ต้องคุยกับคุณโดยตรงเท่านั้น
- ไม่มีใครในธุรกิจทำงานแทนคุณได้ถ้าคุณป่วยหนึ่งสัปดาห์
- ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับงานที่ทำซ้ำทุกวัน
- ไม่มีเวลาดูตัวเลขธุรกิจหรือวางแผนระยะยาว
- ยังไม่เคยเขียนหรือบันทึกวิธีทำงานใดๆ ไว้เลย
- รู้สึกว่าการสอนคนอื่นเสียเวลามากกว่าทำเอง
- ยังไม่เคยลองใช้ระบบอัตโนมัติช่วยตอบแชท ออกใบเสร็จ หรือจัดการออร์เดอร์
- ยอดขายไม่โตมาหลายเดือน เพราะคุณรับงานเพิ่มไม่ไหว
- เริ่มรู้สึกเหนื่อยล้าและหมดแรงบันดาลใจกับธุรกิจที่เคยรั
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ธุรกิจเล็กมาก รายได้ยังไม่พอจ้างใคร ทำอย่างไร?
เริ่มจากระบบอัตโนมัติและเครื่องมือราคาถูกก่อน แล้วใช้ฟรีแลนซ์รายชิ้นงาน เช่น จ้างแพ็กของเป็นรายวันในช่วงที่ออร์เดอร์เยอะ จ่ายตามปริมาณงานจริง
กลัวจ้างคนแล้วเขาเอาความรู้ไปเปิดร้านแข่ง?
ความเสี่ยงนี้มีจริง แต่ต่ำกว่าความเสี่ยงที่ธุรกิจจะโตไม่ได้เพราะเจ้าของทำทุกอย่างคนเดียว ป้องกันด้วยการแบ่งงานให้แต่ละคนรู้เฉพาะส่วน และเก็บสูตรหรือความสัมพันธ์สำคัญไว้กับตัว
ควรจ้างคนในครอบครัวไหม?
จ้างได้ แต่ต้องมีหน้าที่ชัดเจน มีเงินเดือนชัดเจน และใช้มาตรฐานเดียวกับพนักงานทั่วไป ถ้าทำไม่ได้ ความสัมพันธ์ในครอบครัวจะกลายเป็นปัญหาของธุรกิจในระยะยาว
สรุป
เจ้าของที่ทำทุกอย่างเองไม่ได้สร้างธุรกิจ แต่กำลังสร้าง “งาน” ที่เหนื่อยกว่างานประจำ และไม่มีวันลาพักร้อน ธุรกิจจริงคือสิ่งที่ทำงานได้แม้ในวันที่เจ้าของไม่อยู่
เริ่มจากจดงานของคุณหนึ่งสัปดาห์ แยกเป็นสี่กลุ่ม แล้วปล่อยงานแรกออกไปภายในเดือนนี้ ก้าวแรกนี้ยากที่สุด แต่มันคือก้าวที่เปลี่ยนคุณจากคนทำงานเป็นเจ้าของธุรกิจจริงๆ
หากต้องการวางโครงสร้างงาน เขียน SOP และออกแบบระบบอัตโนมัติที่เหมาะกับขนาดธุรกิจ ทีม SME Go Beyond พร้อมช่วยให้คุณได้เวลาคืนและโฟกัสกับการเติบโต
